การบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กที่มีวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

                           แบบบันทึกเรื่องเล่าจากการถอดประสบการณ์การเรียนรู้และการทำงานที่เป็นเลิศ
                                        ด้าน การบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กที่มีวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

  1. ชื่อ-สกุล ผู้เล่าเรื่อง นายมนตรี ธิแก้ว  ผู้อำนวยการโรงเรียน

โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือ   สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ลำปางเขต 3

  1. บริบทหรือความเป็นมาของเรื่องที่เล่า

โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือ เป็นโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง เขต 3  จัดการศึกษาตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนในปีการศึกษา 2558 จำนวน 100  คน  มีพื้นที่จำนวน  7  ไร่  2  งาน  ตั้งอยู่หมู่ที่7 บ้านแม่สุขวังเหนือตำบลวังซ้ายอำเภอวังเหนือ  จังหวัดลำปาง อยู่ห่างจากอำเภอประมาณ 3 กิโลเมตร  โดยสถานศึกษาตั้งอยู่ในใจกลางหมู่บ้าน ตรงข้ามกับวัดแม่สุขนอก  ซึ่งมีพื้นที่บริการ 3 หมู่บ้าน เป็นพื้นที่ที่อยู่ในความดูแลและการปกครองขององค์การบริหารส่วนตำบลวังซ้าย จากการศึกษาสภาพบริบททั่วไปของทั้ง 3 หมู่บ้าน พบว่า เป็นชุมชนที่มีผู้อาศัยอยู่ค่อนข้างหนาแน่น ประชากรทั้ง3 หมู่บ้านมีจำนวนประชากร  4,115 คน ประชากรของชุมชนส่วนใหญ่ ร้อยละ60 ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ร้อยละ30 รับจ้างทั่วไป และร้อยละ10 ค้าขายและรับราชการ   การมีส่วนร่วมกับสถานศึกษาจึงไม่มีเวลาว่างช่วงระยะเวลาตอนเช้าก่อนรับประทานอาหารเช้า หรือช่วงเวลาค่ำ หรือวันสำคัญทางศาสนา ในการพบปะกันระหว่างบุคคลในชุมชนและสถานศึกษาเพื่อร่วมประชุมทำความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพทางการศึกษาของสถานศึกษา  สถานศึกษาจึงต้องสร้างความเข้าใจและความสัมพันธ์กับชุมชนให้มาก  ต้องออกไปให้บริการ  ประชาสัมพันธ์ให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้และความเคลื่อนไหวของสถานศึกษาอย่าง

ความจำเป็นและภาระหน้าที่ของสถานศึกษา  ที่ต้องมีการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับสภาพและความต้องการของชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน  ให้ชุมชนเข้ามามีบทบาทหรือมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา โดยให้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ  การดำเนินงาน  การรับผลประโยชน์ และการประเมินผลจากการจัดการศึกษา โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือ จึงได้ดำเนินการบริหารจัดการศึกษาแบบบูรณาการ โดยยึดหลักการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนเป็นสำคัญ และยึดหลักบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน(School-Based Management : SBM) ภายใต้หลักธรรมาภิบาล(Good Governance) และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนใช้ทฤษฎีเชิงระบบ(System Theory) และทฤษฎีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้วงจรคุณภาพ PDCA (Deming Cycle) เป็นกลไกลในการควบคุมคุณภาพให้เกิดประโยชน์ และมีประสิทธิภาพในทุกงานและโครงการ กิจกรรม ที่กำหนดไว้ ได้จัดแบ่งโครงสร้างการบริหารจัดการศึกษาเป็น 4งานได้แก่งานวิชาการ งานงบประมาณ งานบริหารบุคคล และงานบริหารทั่วไป ได้กำหนดทิศทางการพัฒนาการศึกษาที่ชัดเจน กำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย และกลยุทธ์การดำเนินงานของโรงเรียน เพื่อจัดการศึกษาให้มีคุณภาพ สามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ มีทักษะความสามารถและมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และมีการดำเนินงานจัดการศึกษาสอดคล้องกับนโยบายและจุดเน้นของหน่วยงานต้นสังกัด โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือจึงได้วางแผนดำเนินงานการบริหารจัดการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ โดยใช้  P @ MAESUK  MODELเป็นนวัตกรรมหลัก สู่นวัตกรรมย่อย ทั้ง 3 ด้าน ได้แก่การมีส่วนร่วม (5 จ เป็นฐาน)  การสร้างโอกาสทางการศึกษา (เด็กดี 5 ดีที่แม่สุขวังเหนือ) และการสร้างคุณภาพทางการศึกษา ( 5 ส สร้างคุณภาพ) เพื่อสามารถบริหารจัดการศึกษาแก่ผู้เรียนอย่างมีคุณภาพ และได้มาตรฐานการศึกษาตามที่กำหนด

  1. วิธีการ/ขั้นตอนหรือกระบวนการที่ทำให้งานประสบผลสำเร็จ

การบริหารโดยใช้ P@MAESUK  MODEL  อธิบายองค์ประกอบ ได้ดังนี้

P  =  Participation  หมายถึง การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนและร่วมกันจัดการศึกษาอย่างหลากหลายในหลายเรื่องหลายกิจกรรม หลายกระบวนการทั้งร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมทำ ร่วมติดตามตรวจสอบ ร่วมประเมินผล ร่วมรับผิดชอบ ร่วมชื่นชมผลงาน

M  = Management หมายถึง การบริหารจัดการหน่วยงานสู่ความเป็นเลิศ โดยใช้หลักบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School-Based Management : SBM) ภายใต้หลักธรรมาภิบาล
(Good Governance) และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนใช้ทฤษฎีเชิงระบบ(System Theory) และทฤษฎีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้วงจรคุณภาพ PDCA (Deming Cycle) เป็นกลไกในการควบคุมคุณภาพ

A  =  Activity  หมายถึง  การจัดกิจกรรมที่หลากหลายที่ยึดผู้เรียน ชุมชนท้องถิ่นเป็นสำคัญโดยสอดคล้องกับนโยบาย และจุดเน้นของหน่วยงานต้นสังกัดตลอดจนจัดกระบวนการเรียนรู้ที่อาศัยสื่อนวัตกรรมเทคโนโลยีที่ทันสมัย แหล่งเรียนรู้ ครูภูมิปัญญา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาให้ความรู้ และมีทักษะ ประสบการณ์ มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุข

E  =  Evaluation  หมายถึง  การประเมินผลการดำเนินงานของแผนงาน โครงการ กิจกรรมที่จัดทำขึ้นอย่างมีขั้นตอน กระบวนการ และตัวชี้วัด โดยการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการและผู้เกี่ยวข้อง อันจะบ่งบอกถึงความสำเร็จของงานอย่างมีคุณภาพตามที่ตั้งเป้าหมายไว้

S  =  Social  หมายถึง  การสร้างเครือข่ายสังคมทั้งภายในและภายนอกในการจัดการศึกษาและส่งเสริมพัฒนาคุณภาพแก่ผู้เรียน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง ชุมชน ศิษย์เก่า องค์กรและหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

U = Unity  หมายถึง  ความเป็นหนึ่งเดียวขององค์กรในการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาสู่ความสำเร็จและเป็นที่ยอมรับของทุกคน โดยเน้นหลักการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องโดยกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย อัตลักษณ์ เอกลักษณ์และแผนกลยุทธ์ ของสถานศึกษาสู่การปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ

K  =  Knowledge  หมายถึง  การนำเอาองค์ความรู้/ประสบการณ์ ที่เกิดจากการศึกษาค้นคว้าและเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

  1. ผู้มีส่วนร่วมทำให้เกิดความสำเร็จ

4.1  โรงเรียนได้รับความร่วมมือจากหน่วยงาน องค์กรในท้องถิ่น ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลวังซ้าย ที่ให้การสนับสนุนการดำเนินการด้านการจัดการศึกษาของสถานศึกษา ซึ่งได้สนับสนุนงบประมาณ

4.2 ผู้ปกครองและ ชุมชนได้ให้ความร่วมมือและสนับสนุนทางโรงเรียนเป็นอย่างดี โดยเฉพาะด้านกิจกรรมต่างๆ  ในโรงเรียน และการสนับสนุนทุนทรัพย์ หรือร่วมระดมทรัพยากรนำมาใช้เพื่อการพัฒนาการศึกษาให้กับเด็กนักเรียนด้วยดีตลอดมา

4.3 วัด และสถานีตำรวจภูธรอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ให้การสนับสนุน ช่วยเหลือด้านการเรียนการสอนแก่ผู้เรียน มาสอนสัปดาห์ละ 2 ชั่วโมงให้ความรู้ตามโครงการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมในสถานศึกษาของกรมศาสนา และตำรวจได้มาอบรมแก่นักเรียนความรู้เกี่ยวกับการป้องกันยาเสพติด

4.4 ผู้อำนวยการโรงเรียน คณะครู และนักเรียนโรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือให้ความสำคัญกิจกรรม ได้ร่วมมือและสนับสนุนดูแลเอาใจใส่ ให้คำแนะนำ ช่วยเหลือและ ให้กำลังใจ ในการจัดกิจกรรมการสอนซ่อม  สอนเสริม  เพิ่มเติมความรู้ ให้กับนักเรียนอย่างสม่ำเสมอ

4.5 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง  เขต 3 ได้มานิเทศ แนะนำ ติดตาม สนับสนุนการดำเนินงานเพื่อเตรียมความพร้อมให้กับนักเรียนอย่างเป็นกัลยาณมิตร

  1. อุปสรรค ปัญหาในการทำงาน /แนวทางแก้ปัญหา

5.1 โรงเรียนขาดแคลนครู ที่มีความสามารถเฉพาะทางในสาขาที่จำเป็น ได้แก่ ภาษาอังกฤษ  พลศึกษา หรือ

ในงานการเงินและพัสดุ

5.2 ครูไม่ครบชั้นเรียน และไม่เพียงพอต่อนักเรียนและการจัดกิจกรรม

5.3 งบประมาณมีน้อยไม่เพียงพอต่อการพัฒนาด้านสื่อเทคโนโลยี

5.4 ครูมีภาระงานอื่นมากนอกเหนือจากงานสอน

5.5 ครูออกห้องเรียนบ่อย เช่นไปประชุม อบรมสัมมนา ทำให้การจัดการเรียนการสอนไม่ต่อเนื่อง

  1. ผลลัพธ์หรือความสำเร็จที่เกิดขึ้น

6.1 โรงเรียนมีสภาพแวดล้อมและภูมิทัศน์ทั้งภายในห้องเรียนและนอกห้องเรียน ที่สวยงาม ร่มรื่น เอื้อต่อการเรียนรู้ จากการสนับสนุนขององค์กรต่าง ๆ และชุมชน

6.2 โรงเรียนได้รับความร่วมมือ ช่วยเหลือจากบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนาและสถานประกอบการ เพื่อส่งเสริม พัฒนาคุณภาพและมาตรฐาน

6.3 โรงเรียนมีวัสดุ อุปกรณ์ สื่อการเรียนการสอนและแหล่งเรียนรู้ที่เพียงพอ

6.4 ผู้ปกครองและชุมชนร้อยละ 90 ร่วมกิจกรรมต่าง ๆ และมีความพึงพอใจต่อการจัดการศึกษาของโรงเรียน

6.5 นักเรียนทุกคนได้รับการศึกษา มีสุขภาพดี มีความรู้ มีทักษะ มีคุณธรรม ใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุข

6.6 นักเรียนมีคะแนนจากผลการทดสอบระดับชาติ NT และ O-Net เฉลี่ยสูงขึ้น  มีคะแนนเฉลี่ยผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติ (O-NET) ปีการศึกษา 2558ของนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือสูงกว่าระดับประเทศ จำนวน  5 กลุ่มสาระมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละของการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อประกันคุณภาพผู้เรียน : NT  ปีการศึกษา 2558 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 จึงสูงกว่าระดับประเทศทั้ง 2 ด้าน คือ ด้านคำนวณและด้านเหตุผล

6.7 โรงเรียนได้รับรางวัลคะแนนเฉลี่ยร้อยละของการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อประกันคุณภาพผู้เรียน : NT อยู่ในระดับ TOP TEN ติดต่อกัน 3 ปี คือ ปีการศึกษา 2555 – 2557 เป็นอันดับ 1 ของเขตพื้นที่การศึกษา

6.8 โรงเรียนได้รับโล่เกียรติยศรางวัล “ระดับดีเด่น” ระดับภูมิภาค  ภาคเหนือ โซนที่1   ในการคัดเลือกโรงเรียนขนาดเล็กที่มีวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ  ประจำปี 2558

6.9 โรงเรียนได้รับรางวัลดีเด่นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงประเภทสถานศึกษาปีการศึกษา 2558

6.10 ผู้บริหารได้รับรางวัล ผู้บริหารสถานศึกษาดีเด่น ระดับเขตพื้นที่

6.11 ครูผู้สอนได้รับรางวัล  ครูดีเด่น กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ระดับเขตพื้นที่

6.12 นักเรียนได้รับรางวัลระดับ เหรียญเงิน   ในการแข่งขันการวาดภาพด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์กราฟิก ระดับชั้น ป.1-3 งานศิลปหัตถกรรมนักเรียนภาคเหนือ ครั้งที่ 65 ระดับภาคเหนือ  ณ จังหวัดพิษณุโลก

6.13 นักเรียน ได้รับรางวัลระดับ เหรียญเงิน   ในการแข่งขันการสร้างหนังสืออิเล็กทรอนิกส์  (E – BOOK ) ระดับชั้น ป.4-6 งานศิลปหัตถกรรมนักเรียนภาคเหนือ ครั้งที่ 65 ระดับภาคเหนือ ณ จังหวัดพิษณุโลก

แชร์สิ่งนี้ :