บันทึกเรื่องเล่าจากการถอดประสบการณ์การเรียนรู้ที่เป็นเลิศ:ด้านการจัดการเรียนรู้โครงงานคณิตศาสตร์

บันทึกเรื่องเล่าจากการถอดประสบการณ์การเรียนรู้ที่เป็นเลิศ
ด้าน การจัดการเรียนรู้โครงงานคณิตศาสตร์

คนต้นเรื่อง : นายธงชัย  ทำนา  ครูโรงเรียนแจ้คอนวิทยา  กลุ่มเครือข่ายทุ่งผึ้ง อ.แจ้ห่ม จ.ลำปาง 

ข้าพเจ้า นายธงชัย  ทำนา  ครูโรงเรียนแจ้คอนวิทยา  ก่อนอื่น ข้าพเจ้าขอเรียนว่า การที่ข้าพเจ้าออกมาแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ เส้นทางความสำเร็จรางวัลเหรียญทองชนะเลิศระดับชาติ การแข่งขันโครงงานคณิตศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ปีการศึกษา ๒๕๕๖  มิได้มีเจตนาจะโอ้อวด หรือประชาสัมพันธ์ตนเองแต่อย่างใด แต่เนื่องจากมีผู้ต้องการให้ข้าพเจ้าได้แชร์ประสบการณ์และวิธีดำเนินการเพื่อใช้เป็นข้อมูลในกระบวนการจัดการความรู้( KM ) ข้าพเจ้าเห็นว่า การให้ข้อมูลครั้งนี้คงจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ร่วมประกอบวิชาชีพที่มีความสนใจ จึงมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่จะแบ่งปันความคิดเห็นเกี่ยวกับเส้นทางความสำเร็จ ดังนี้

จุดเริ่มต้น

เริ่มแรกข้าพเจ้ามิได้มีความคิดที่จะส่งผลงานเข้าประกวดแข่งขันแต่อย่างใด ด้วยคิดว่าเกียรติบัตรหรือรางวัลใดๆ ไม่ใช่เป้าหมายที่ข้าพเจ้ามุ่งหวัง  หากเพียงแต่นักเรียนที่ข้าพเจ้าสอนมีทักษะในการเรียนรู้และมีการแสวงหาความรู้อย่างเป็นระบบเท่านั้น เป็นสิ่งที่ข้าพเจ้ามุ่งหวังมาโดยตลอด จากการที่ข้าพเจ้าได้จัดกิจกรรมการเรียนรู้กลุ่มสาระคณิตศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ได้สัมผัสกับนักเรียนมาแล้วรุ่นต่อรุ่น ได้ประสบปัญหาอย่างหนึ่งที่คล้ายๆกันทุกรุ่น คือ นักเรียนค่อนข้างอ่อนทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ ทั้งๆที่เป็นหนึ่งสาระในบรรดากลุ่มสาระคณิตศาสตร์ ซึ่งสาระอื่นๆ ทั้ง ๕ สาระ จะมีเนื้อหา ให้ศึกษา ง่ายบ้าง ยากบ้าง แต่สาระที่ ๖ คือทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ ไม่มีเนื้อหาเป็นเพียงเครื่องมือในการศึกษาคณิตศาสตร์ ทั้ง ๕ สาระ  และครูผู้สอนส่วนใหญ่ก็มักจะให้ความสำคัญกับเนื้อหามากกว่าทักษะกระบวนการ
จากปัญหาดังกล่าวข้าพเจ้าจึงคิดหาทางแก้ไขและพัฒนาทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ โดยการทำวิจัยในชั้นเรียน เรื่อง การพัฒนาทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ โดยใช้กิจกรรมโครงงาน เนื่องจากข้าพเจ้าเห็นว่า การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมโครงงานน่าจะส่งเสริมทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ได้ เป็นอย่างดี เพราะนักเรียนได้ฝึกใช้ ทักษะต่างๆ ทั้งการแก้ปัญหาโดยใช้วิธีการที่หลากหลาย  การใช้เทคโนโลยีในการแก้ปัญหา  การให้เหตุผลประกอบการตัดสินใจ การใช้ภาษาและสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ในการสื่อสาร การสื่อความหมาย การเชื่อมโยงความรู้ และการใช้ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์  อนึ่ง นักเรียนได้เรียนรู้ถึงวิธีการแสวงหาความรู้อย่างเป็นระบบ เกิดความภาคภูมิใจ และมีเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์ ข้าพเจ้าจึงมอบหมายนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ฝึกทำโครงงานตั้งแต่ต้นภาคเรียนที่ ๑ ขณะที่เรียนเนื้อหาเกี่ยวกับการหาปริมาตรและพื้นที่

 วิธีดำเนินการ
             ข้าพเจ้าเป็นผู้จุดประกายความคิดให้กับนักเรียนโดยใช้คำถามนำ และกระตุ้นให้นักเรียนคิด หาคำตอบ ซึ่งข้าพเจ้าเลือกคำถามที่ไม่ง่ายหรือไม่ยากจนเกินไป ที่สำคัญ ข้าพเจ้าจะไม่เฉลยคำตอบ แต่จะคอยแนะให้นักเรียนใช้วิธีการคิดที่หลากหลายโดยเชื่อมโยงความรู้ในวิชาคณิตศาสตร์ จนนักเรียนสามารถหาข้อสรุปได้ด้วยตนเอง

ที่มาของการแข่งขันและรางวัลที่ภาคภูมิใจ
              เมื่อข้าพเจ้าได้ตรวจผลงานนักเรียน พบว่า โครงงานคณิตศาสตร์เรื่อง สูตรการหาพื้นที่ของรูปแปดเหลี่ยมด้านเท่า  มีความแปลกใหม่และน่าสนใจ มีแนวคิดตามหลักการทฤษฎี ได้ข้อสรุปที่สมเหตุสมผล และมีการนำไปใช้เพื่อทดสอบความถูกต้องโดยเทียบกับ โปรแกรม GSP จึงมีความคิดว่า ถ้านำผลงานของนักเรียนส่งเข้าแข่งขันในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนแล้ว หากได้รางวัลระดับเหรียญทอง จะส่งผลให้นักเรียนเกิดความภาคภูมิใจ และมีเจตคติต่อวิชาคณิตศาสตร์ยิ่งขึ้น  ข้าพเจ้าจึงศึกษาเกณฑ์การแข่งขัน และช่วยปรับรูปแบบรายงานโครงงานให้เป็นไปตามเกณฑ์ และชักชวนครูในโรงเรียนอีก ๑ ท่าน คือครูสาวิตรี  วรพิทย์เบญจา เป็นครูที่ปรึกษาร่วม เพื่อช่วยกันตรวจสอบความถูกต้องเหมาะสมของเอกสาร และคอยแนะนำการใช้ภาษาและบุคลิกภาพในการนำเสนอโครงงานของนักเรียน

ผลการแข่งขัน
               จากการนำนักเรียนเข้าร่วมแข่งขันในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับเขตพื้นที่การศึกษา ได้รับรางวัลเหรียญทองชนะเลิศ ได้เป็นตัวแทนของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง เขต ๓  เข้าร่วมแข่งขันในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับภูมิภาค ณ จังหวัดเพชรบูรณ์ ผลการแข่งขันปรากฏว่า ได้รับรางวัลเหรียญทอง รองชนะเลิศอันดับ ๒   เป็น หนึ่งในสามทีม ของภาคเหนือที่มีโอกาสเข้าร่วมแข่งขันในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับชาติ ครั้งที่ ๖๓  ณ อาคารชาเลนเจอร์ เมืองทองธานี ซึ่งผลการแข่งขันเกินความคาดหมายที่โรงเรียนแจ้คอนวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง เขต ๓  จะได้รับรางวัล เหรียญทองชนะเลิศ งานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับชาติ ครั้งที่ ๖๓ นับเป็นรางวัลที่น่าภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง

ปัญหาอุปสรรคและวิธีแก้ไข
              กว่าจะได้มาซึ่งรางวัลที่น่าภาคภูมิใจ ก็ใช่ว่าจะราบรื่นตลอดเส้นทาง แทบจะสละสิทธิ์ไม่เข้าร่วมแข่นระดับภาคเนื่องจาก ได้ประสบปัญหานักเรียนซ้ำซ้อนรายการแข่งขัน นั่นคือ นักเรียนที่ทำโครงงานคณิตศาสตร์ในเรื่องนี้ ตั้งแต่ต้น และเข้าแข่งขัน  ในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับเขตพื้นที่การศึกษา ได้รับรางวัลเหรียญทองชนะเลิศ เป็นตัวแทนเข้าร่วมแข่งขันระดับภาค จำนวน ๓ คน  แต่มีนักเรียน ๒ คน ที่จะต้องแข่งขันรายการอื่น ในวันเวลาเดียวกันกับการแข่งขันโครงงานคณิตศาสตร์ จึงสละสิทธ์การแข่งขันโครงงานคณิตศาสตร์ เป็นเหตุให้ขาดคนในทีม ต้องหาคนใหม่มานำเสนอแทน ซึ่งต้องเสียเวลาทำความเข้าใจทั้งในเนื้อหาที่เกี่ยวข้องและขั้นตอนวิธีการทำโครงงาน รวมถึงขาดความมั่นใจในการนำเสนอ ข้าพเจ้าต้องคอยแนะนำและให้กำลังใจตลอด จนผ่านเวทีระดับภาคได้และ ในที่สุดก็สามารถนำเสนอในเวทีระดับชาติได้อย่างมั่นใจ

 ข้อเสนอแนะ

  • การทำงานด้านการศึกษาให้มุ่งผลที่เกิดขึ้นกับนักเรียน อย่ามุ่งที่จะได้รับรางวัลหรือสิ่งตอบแทน
  • เมื่อเจอปัญหาอุปสรรค อย่าท้อแท้ ต้องหาทางแก้ไข
  • ความรู้ยิ่งให้ยิ่งมี   ถ้าใคร รู้อะไรดีๆ  ก็อย่าเก็บไว้คนเดียวควรแชร์ให้คนอื่นๆได้รับทราบและใช้ประโยน์ร่วมกัน
แชร์สิ่งนี้ :